Temel Haber
Öncelikle şunu belirteyim: SGK, her yıl kayıt dışı istihdam ve bunun sonucunda elde edilen emeklilik, emekli maaşı gibi haklarla ilgili denetimler yapıyor. Yani, endişe duyulan konu yeni değil. Prim gün sayısı emeklilik için yetmeyenlerin bir tanıdığının şirketinde kendini sigortalı göstermesi, ölen babadan maaş alabilmek için boşanma yoluna gidilmesi, hamilelik döneminde sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek ve doğum öncesi ile sonrasında iş göremezlik ödeneğinden faydalanmak için bir yerde çalışılıyor gösterilmesi, 18 yaşından küçüklerin aile işletmelerinde sigortalı yapılması gibi durumlar SGK’nın sürekli radarında.
12 BİN 209 KİŞİNİN EMEKLİLİĞİ İPTAL
SGK, bunlara sahte sigortalılık diyor. Bu tür durumları tespit ettiğinde de bu kişilerin sigortalılıklarını ve prim günlerini iptal ediyor, ödenen primleri iade etmiyor, emekli olunmuşsa aylık kesiliyor, emeklilik iptal ediliyor, ödenen maaşlar faiziyle geri alınıyor. SGK, sahte sigortalı için hapis cezası istemiyle suç duyurusunda da bulunuyor. Ayrıca, kişiyi sahte sigortalı olarak gösteren işverene de ciddi tutarlarda ceza kesiliyor. Yapılan incelemeler sonucunda son 5 yılda 12 bin 209 kişinin emekliliği iptal edilmiş, ödenen emekli maaşları faiziyle geri istenmiş.
18 YAŞ ALTININ SİGORTALILIĞI
18 yaşından küçüklerin sigortalı gösterilmesi konusuna gelince; İş Kanunu bu konuda çok net. 15 yaşını doldurmamış çocukların çalışması ve çalıştırılması kesinlikle yasak. 14 yaşını doldurmuş ve ilköğretimini tamamlamış çocuklardan eğitime devam edenler, okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalışabiliyorlar. 15 yaşını tamamlamış, 18 yaşından küçük çocuklara genç işçi; 14 yaşını bitirmiş ancak 15 yaşının doldurmamış çocuklara da çocuk işçi deniyor. Genç ve çocuk işçi çalıştıracak işverenlerin, çalışacağı işe uygun olup olmadığının resmi sağlık raporu ile onaylanması da gerekiyor.
18 yaşından önce genç ve çocuk işçilerin sigortalılıkları sayılmıyor. Şöyle ki, 18 yaşından önce emekliliğe yönelik prim ödenmiyor. Ancak 18 yaşından sonra sigortalılıkları geçerli oluyor. Gerek çocuk ve genç işçiler gerekse de çırak statüsünde olanlar, mesleki eğitim gören öğrenciler, staj görenlere iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası yapılabiliyor. Yani, 18 yaş altında çalışanlar sigortalı yapılmak zorunda ancak hastalık sigortası yapılabiliyor ve bunun için prim ödeniyor. 18 yaşından önce sigortalı olunmasının emeklilik süresine bir etkisi olmuyor. 18 yaşından önce sigortalı olunması emeklilik yaşını ve süresini etkilemese de 18 yaşından önce ödenen primler prim gün hesabından sayılıyor.
Çocuğumu erken sigortalı yapayım ki, erken emekli olsun diyerek 18 yaşından küçükleri sigortalı yaptıranlar; açıkça suç işliyor ve bu şekilde sigorta yapılmış olanların sigortalılığı tespit edilirse iptal ediliyor.
HANGİ DURUMDA İPTAL EDİLİR?
Şunu da belirtmekte fayda, 18 yaş altındakilerin anne veya babasının ya da aile şirketinde sigortalı gösterilmesi çok yaygın. Bazıların, ileride emeklilik yaşı artacak diyerek, çocuğu erken yaşta sigortalı yapıyor, bazıları ‘çocuğum erken sigortalı olsun’ diye sigortalı gösteriyor. Artık iş o kadar ayyuka çıkmış ki, SGK, geçmişte bu konuda bir genelge yayımlamak zorunda kaldı. Genelgede, “Aileye ait işyerinde çalışan küçüklerin, vasinin iştirakiyle yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkân yoktur” deniyor.
Buna göre, 18 yaş altı çalışanlar için ödenen primler sigortalılık süresinden sayılmıyor, bu süreler emeklilik hesabına dahil edilmiyor, emekli olmuş kişilerin emekliliği iptal ediliyor, ödenen maaşlar faiziyle geri alınıyor. Böyle bir genelge hukuken doğrudur yanlıştır, sosyal güvenlik hakkına müdahaledir, kazanılmış hakların ihlal edilmesidir konularına girmeyeceğim.
Gelelim, okuyucuların endişesine. 18 yaşından küçük sigortalı gösterilmişseniz, bu süreniz emekliliğinizden sayılmışsa, EYT’den yararlanıp emekli olduysanız ve SGK da bu durumu tespit ederse; emekliliğiniz iptal edilir, ödenen emekli maaşları faiziyle geri alınır, sağlıktan yararlanma haklarınız da ortadan kaldırılır. Yok, 18 yaşından önce sigortalı olmuş, ancak emeklilik süreniz 18 yaşından sonra başlamışsa ve gerekli süreyi doldurup, EYT’den emekli olmuşsanız endişe edecek bir durum yoktur.
Yasal Bilgilendirme: Bu içerik ajanslar üzerinden otomatik olarak çekilmiştir. Sitemiz 5651 sayılı kanun kapsamında “yer sağlayıcı” olarak hizmet vermektedir. Telif hakları veya diğer yasal talepleriniz için iletisim@temelhaber.com.tr üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
