Tarihi Manastır’da 63 yıllık tartışma gülen Meryem Ana ‘fırça’ oyunu mu

Oluşturulma Tarihi: Eylül 06, 2026 07:00

Anadolu’nun Petra’sı olarak bilinen Niğde’deki Gümüşler Manastırı’nda 63 yıllık ‘Gülen Meryem Ana’ freski tartışması yeniden alevlendi. Meryem Ana’nın İngiliz arkeolog Gough’un restorasyonu sırasında fırça hatasıyla güldürüldüğünü iddia edenler ile eserin dejenere olmadığını savunanlar karşı karşıya geldi.

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

1500 metre genişliğinde büyük bir tüf kaya kütlesi içerisine oyularak inşa edilmiş olan Niğde’deki Gümüşler Manastırı, Kapadokya bölgesinin en gizemli eserleri arasında yer alıyor. Doğu Roma dönemine ait bir manastır kompleksi olan yapının milattan sonra 10’uncu yüzyıla tarihlendiği tahmin ediliyor. İç avlusu, kilisesi, keşiş odaları, yemekhanesi, mezarları ve su kuyularıyla da tam anlamıyla bir yaşam alanı olarak tasarlanmış. Manastırın en önemli zenginliklerinden birisi ise duvarlarındaki İncil’den sahnelerin ve İsa’nın doğumunun betimlendiği freskler. Gümüşler Manastırı’nın en ünlü freski ise dünyada benzeri bulunmayan Gülen Meryem Ana. Resimde, Meryem Ana kucağında İsa’yı tutarken, yüzünde hafif bir tebessüm ifadesi görülüyor. Bu detay, Bizans sanatında alışılmış ciddi ve durağan Meryem tasvirlerinden farklı olduğu savunularak, 63 yıllık bir tartışmayı beraberinde getirdi.

‘İNGİLİZ RESTORATÖR YAPTI’

Buradaki kilisenin freskleri 1960’lı yıllarda İngiliz Arkeolog-Restoratör Michael Gough tarafından yenilendi. Bazı tarih uzmanları, Meryem Ana’nın İngiliz Gough’un restorasyon sırasındaki fırça darbesiyle güldürüldüğünü savunurken, bazı tarihçiler bunu kanıtlayabilecek bir kaynağın olmadığını iddia ediyor. 63 yıldır devam eden “Gülen Meryem Ana” freski tartışması, önceki hafta yeni hayata geçirilen “Bilinmeyen Kapadokya” rotası için bulunduğumuz Manastır’da da hararetli bir şekilde devam etti. Niğde Valisi Nedim Akmeşe ve İl Kültür ve Turizm Müdürü İsmail Tecimer, rota hakkında bilgilendirilmek için Türkiye’nin dört bir yanından davet edilen 40 rehber ile Manastırı gezdi.

Michael Gough

VALİ: GÖZLERİ DE GÜLÜYOR

Vali Akmeşe’ye ziyarette rehberlik yapan sanat tarihçisi ve kıdemli rehber Mustafa Uysun “Gülen Meryem Ana” freskini, “Meryem Ana İsa’yı tutuyor. 1961 yılında Michael Gough adında bir arkeolog burada araştırmalar yapıyor. Restorasyon çalışması sırasında bir fırça hatası sonucunda her zaman hüzünlü olan Meryem Ana’nın yüzünü güldürmeyi başarıyor” sözleriyle anlattı. Vali Akmeşe, anlatıma “Ama gözleri de güldüğünü gösteriyor” karşılığını verirken, İl Kültür ve Turizm Müdürü Tecimer de Uysun’a “Kaynaklarda böyle bir hata yapıldığına ilişkin hiçbir bulguya rastlanılmıyor” itirazını yaptı.

Nevşehir Turist Rehberleri Odası Başkanı Özay Onur da meslektaşı Uysun’a destek olarak, “Meryem Ana hiçbir zaman gülmez, çünkü evladının başına geleceğini biliyordur” değerlendirmesinde bulundu. Bunun üzerine Vali Akmeşe de “Niğdemizin şöyle bir özelliği var; Meryem Ana’yı tek güldüren şehirdir. Tartışmaya gerek yok” dedi.

Nedim Akmeşe

MUTLULUK  TEBESSÜMÜ

Vali Akmeşe, tartışmaya ilişkin Hürriyet’in sorusuna da “Tabii ki farklı bir çizim olmuş. Bunu kendi içerisinde tartışıyorlar. Biz bu tartışmanın dışında tutuyoruz kendimizi. Elimizdeki cari olan fresk bu. Biz de bunu şu şekilde değerlendiriyoruz; ‘Niğde’miz öyle bir şehir ki Meryem Ana’yı dahi güldürmüş’. Bu da bu freske yansımış. Tüm vatandaşlarımızı bu özel yapıyı görmeye davet ediyoruz” yanıtını verdi. Akmeşe, fotoğraf çekimi için poz verirken de “Ben de gülümseyim” esprisini yaptı. Niğde Belediyesi Bedesten Kent Müzesi’nin uzmanı Ezgi Arıcı da tartışmaya ilişkin sorumuza, “Dünyada tek gülen Meryem Ana tasviri olarak kaynaklara geçiyor. Bir rivayettir aslında bu da. Bir takım tarihçiler, arkeologlar bunun bir dönem İngilizlerin restorasyonu esnasında gülen bir siluetle değiştirildiğini savunurken, bir takım da bunun orijinal olduğunu, Hazreti İsa’nın doğumuyla mutluluk tebessümünün ortaya çıktığını söyleyen de oluyor. Ama taş oymacılığı, freskoların orijinalliği ve canlılığı bakımından gerçekten Gümüşler Manastırı görülmeye değer bir yer. Bu konu net değildir, rivayettir” karşılığını verdi.