Temel Haber
Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ve yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” istenebilmesine imkân tanıyan ibareyi kaldırdı ve nafakanın süresiz olmasına ilişkin iptal kararı Resmî Gazete’de yayımlandı. Avukat Hasan Can, kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu önemli hukuki gelişmeyi, uygulamadaki yansımaları ve hak kayıplarının önüne geçilmesi adına en çok merak edilen 7 temel soru çerçevesinde değerlendirdi.
1- SÜRESİZ NAFAKA NE ZAMAN KALKACAK?
Anayasa Mahkemesi’nin iptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde resmen yürürlüğe girecektir. Yani süresiz nafaka bugün itibariyle ortadan kalkmamıştır. Yüksek Mahkeme, iptal kararı neticesinde doğacak hukuki boşluğun önüne geçilmesi ve TBMM’nin yeni bir yasal düzenleme yapabilmesine zaman tanınması amacıyla 9 aylık bir geçiş süresi öngörmüştür.
2- NAFAKA TAMAMEN KALDIRILDI MI?
Hayır, nafaka kurumu tamamen kaldırılmamıştır. AYM’nin iptal ettiği husus, yoksulluk nafakasının “süresiz” olması niteliğidir. Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşin nafaka talep etme hakkı korunmaktadır. Gelecek yeni yasal düzenleme ile nafakanın süresi; evlilik süresi, eşlerin yaşı, ekonomik durumları ve kusur oranları gibi ölçütlere göre sınırlandırılacaktır.
Ayrıca çocukların bakımı ve eğitimi için verilen iştirak nafakası ile dava sürecinde bağlanan tedbir nafakası bu karardan etkilenmemekte olup aynen devam etmektedir.
3- MEVCUT NAFAKALAR İPTAL OLACAK MI?
Resmî Gazete’de kararın yayımlanması, geçmişte Mahkemelerce bağlanmış ve kesinleşmiş nafaka kararlarını otomatik olarak geçersiz kılmaz. Anayasa Mahkemesi kararları ilke olarak geriye yürümez. Ancak kararın yürürlüğe girmesi (30 Haziran 2027) ve TBMM’nin çıkaracağı yeni kanuni düzenlemeyle birlikte, mevcut nafaka yükümlülerine Aile Mahkemelerinde “uyarlama” veya “nafakanın kaldırılması” davaları açma hakkı tanınması beklenmektedir.
4- NAFAKA ÖDEYENLER ÖDEMEYİ BIRAKABİLİR Mİ?
Kesinlikle hayır. Nafaka ödeyen vatandaşlarımızın “Nasıl olsa iptal edildi” düşüncesiyle ödemeleri tek taraflı olarak kesmesi ağır hukuki yaptırımlara yol açar. Mahkeme kararları, yeni bir mahkeme kararıyla kaldırılmadığı sürece bağlayıcıdır. Önemle belirtmek isteriz ki, Yüksek Mahkeme kararına dayanarak nafaka ödememek şu an için mümkün değildir. Hatta 30 Haziran 2027 tarihinden Mahkemeden yeni bir uyarlama veya kaldırma kararı alınmadıkça nafakayı kendiliğinden kesmek mümkün değildir. Mevcut ödenmekte olan nafakalar, ödenmeye devam etmelidir. Ödemeyi kendiliğinden kesen nafaka yükümlüleri; icra takibi, maaş haczi ve 3 aya kadar tazyik hapsi gibi yaptırımlarla karşılaşabilir. Yasal süreç tamamlanıp Mahkemeden yeni bir karar alınana kadar ödemelere aynen devam edilmelidir.
5- UZUN BİR SÜRE NAFAKA ÖDEYENLER, ÖDEDİĞİ NAFAKALARI TALEP EDEBİLECEK Mİ ?
Maalesef, Hayır. Düzenleme ile birlikte nafakalar süreli hale gelecek. Kısa süre evlilik yapmasına rağmen yıllar boyunca nafaka ödeyenler, yalnızca 30 Haziran 2027 tarihinden sonra düzenlemeden yararlanabilecektir.
6- TBMM DÜZENLEME YAPMAZSA NAFAKA YİNE Mİ SÜRESİZ OLACAK?
Hayır. Erteleme süresi bittiğinde “süresiz olarak” ibaresi hukuken tamamen mülga hale gelecektir. Bu durumda kanun boşluğu doğacağından, Hâkim TMK’nın 1. ve 4. maddeleri gereğince hakkaniyet ve takdir yetkisini kullanarak her somut olayın özelliğine göre süreli veya süresiz nafakaya bizzat karar verme durumunda kalacaktır. Ancak 30 Haziran 2027 tarihine kadar mevcut uygulama devam edeceği için Hâkimlerin böyle bir takdir yetkisi kullanmaları mümkün değildir.
7- ERKEK NAFAKA ALABİLİR Mİ?
Evet, erkekler de yoksulluk nafakası alabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesi cinsiyet tarafsız bir düzenlemedir. Kanun metninde “kadın” veya “erkek” değil, “boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf” ifadesi yer alır. Boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek olan ve boşanmada diğer eşe göre daha ağır kusuru bulunmayan erkek eş de şartları taşıması halinde kadın eşten yoksulluk nafakası talep etme hakkına sahiptir.
