Temel Haber
Dubai-Tel Aviv seferi sırasında Suudi Arabistan’a acil iniş yapmak zorunda kalan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli Flydubai uçağında yaşananlara ilişkin ilk andan itibaren paylaşılan çelişkili bilgiler, olaya ilişkin belirsizlikleri artırdı.
Uçak, dün sabah Dubai-Tel Aviv seferi sırasında binlerce fit irtifa kaybetti, Suudi Arabistan-Ürdün sınırı üzerinde acil durum ve uçak kaçırma kodları göndererek havada bir süre tur attı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 29 Eylül’de “bir saldırıya yönelik göstergeler olduğunu” iddia etmesinden saatler sonra meydana gelen olay, İsrail’de paniğe neden oldu.
Netanyahu’nun kurmaylarıyla acil durum toplantısı yaptığı, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in İsrail ordusu komutanlarıyla değerlendirmelerde bulunduğu ve İsrail jetlerinin muhtemel bir uçak kaçırma girişimine karşı havalandığı aktarılırken daha sonra İsrail basınına yansıyan haberlerde, böyle bir uçak kaçırma girişimi durumunda Flydubai uçağının vurulması kararı alındığı ileri sürüldü.
İSRAİLLİLER, BAŞTA “UÇAK KAÇIRMA OLAYI” OLMADIĞINI SÖYLEDİ
Uçakla tekrar irtibat kurulup Suudi Arabistan’ın Tebük kentindeki havalimanına inmesinin ardından ise ne yaşandığına ilişkin farklı açıklamalar gelmeye başladı.
İlk olarak, uçağın pilotlarından birinin Rus, diğerinin ise Ukraynalı olduğu ve pilotların kavgası nedeniyle alarm verildiği basında yer alan iddialar olarak öne çıktı.
Bu pilotlardan birinin diğerini kesici bir aletle yaraladığı, daha sonra tekrar kontrolün sağlanması ve uçakla temas kurulmasıyla uçağın Tebük’e indiği belirtildi.
Uçağın inmesinin ardından, olayın uçak kaçırma girişimi olmadığını ve bir intihar girişimi olabileceğini aktaran İsrail basını, öğle saatlerinde İsrailli yetkililere dayandırdığı haberlerde, “terör” saldırısı iddiasında bulundu.
İsrailli bakanlar, “terör saldırısı girişimine” işaret eden ifadeler kullanırken Netanyahu da akşam saatlerinde yaptığı açıklamada, pilotlardan birinin “uçağı düşürmeyi amaçladığına” dair kanıtlar olduğunu öne sürdü.
İSRAİL BASININA YANSIYAN BİLGİLER SORU İŞARETLERİNE YOL AÇTI
Yaşanan olaya ilişkin İsrail basınına yansıyanlar, “uçak Ürdün hava sahasına girdikten sonra neden Suudi Arabistan’a döndü, yolcular uçağın kokpitine nasıl girdi ve uçağın düşmesini önledi? Pilot uçağa bıçağı nasıl soktu?” gibi resmi olarak doğrulanmadan cevaplanması zor çok sayıda soruyu beraberinde getirdi.
Uçağın Ürdün hava sahasına giriş yaptıktan sonra neden geri dönüp Suudi Arabistan’ın Tebük kentine indiği konusuna ilişkin değerlendirmelerde, İsrail’in şüpheli uçağa hava sahasını kapatması, mesafe olarak Tebük’e yakın olması ve burada hava trafiğinin daha düşük yoğunlukta olmasına işaret edildi.
İsrail basını, önce pilotlardan birinin Rus, diğerinin Ukraynalı olduğu iddiasını ortaya atarken, daha sonra uçağı kaçırmaya veya düşürmeye çalıştığı iddia edilen yardımcı pilotun Ummanlı olduğunu ileri sürdü.
Yardımcı pilotun, Hindistanlı olduğu açıklanan kaptan pilotu bıçaklayarak uçağı düşürmeye çalıştığı, daha sonra uçakta bulunan İsrailli yolcuların ve başka bir pilot ekibin kokpite girerek uçağın kontrolünü tekrar ele geçirdiği öne sürüldü.
The Jerusalem Post, uçakta başka bir pilot ekibinin bulunmasına ilişkin haberinde “olası bölgesel rota değişiklikleri yolculuğu uzatabileceği ve orijinal mürettebatın izin verilen görev saatlerini aşmasına neden olabileceği için uçuşa ilave pilotlar dahil edildi.” ifadelerine yer verdi.
KOKPİT KAPISI NASIL AÇILDI?
Havacılık alanında uluslararası prosedürler, ABD’ye uçaklı saldırıların gerçekleştirildiği 11 Eylül 2001 sonrasında değişti ve Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) özellikle kokpitin korunması için kararlar aldı.
ICAO, tüm yolcu uçaklarına zırhlı kapı zorunluluğu getirirken bu kapıların uçuş sırasında kapalı tutulması, sadece içeriden açılabilmesi, kabin görevlilerinin içeri girebilmesi için oluşturulan şifrelerin içerideki pilotlar tarafından reddedilebilmesi ve pilotların kimin içeri girmek istediğini görmesi için kameraların yerleştirilmesi gibi katı kurallar hayata geçirildi.
Bu zorluklar İsrailli yolcuların kokpite girişini neredeyse imkansız hale getirirken, İsrailli yolcuların kokpite girdiğinin basına yansıması soru işaretine yol açtı.
Daha sonra ise kapının Ummanlı olduğu öne sürülen yardımcı pilot tarafından defalarca bıçaklanmasına rağmen yaşanan arbede sırasında Hindistanlı kaptan pilot tarafından açıldığı kaydedildi.
Netanyahu’nun “bir tesisatçı” diye tanımladığı İsrailli yolculardan Yaniv Hayoun, kapı açılınca kokpite girerek Ummanlı pilotun etkisiz hale getirilmesini sağladığını söyledi.
Hayoun’un, bir belgeselde gördüğü yöntemi uygulayarak gerekli kolu yukarı çektiği ve irtifa kaybeden uçağı stabilize ettiği, ardından diğer pilotları kokpite çağırdığı ve uçağın Tebük’e güvenli şekilde indirildiği ileri sürüldü.
Öte yandan, pilotların yolcularla aynı güvenlik prosedürlerine tabi olmasına rağmen pilotun uçağa bıçak ya da başka bir kesici-delici aleti nasıl soktuğu sorusu da yanıtsız kaldı.
UMMANLI PİLOTLARIN İSRAİL’E UÇMASI YASAK
Flydubai’nin İsrail hava sahasını kullanabilmesi için yapılan anlaşma, seferlerde görevli tüm pilotların İsrail ile ilişkilerini normalleştiren ülkelerin vatandaşı olmasını şart koşuyor ve Umman ise bu kategoride yer almıyor.
Yardımcı pilotun Ummanlı olduğuna ilişkin iddia bu nedenle soru işaretleri oluştururken The Jerusalem Post gazetesi, İsrailli yetkililerin “Bu durum açık bir anlaşma ihlalidir ve Şabak konuyu derhal araştırmalıdır.” dediğini aktardı.
Gazete, bu nedenle İsrail Ulaştırma Bakanı Miri Regev’in, Şabak’a başvurarak Flydubai’nin İsrail’e iniş ve kalkış yapan tüm seferlerinin derhal askıya alınması talebinde bulunduğunu kaydetti.
NETANYAHU’NUN ÇELİŞKİLİ İFADELERİ DİKKATİ ÇEKTİ
Dün akşam yaptığı açıklamada, pilotlardan birinin “uçağı düşürmeyi amaçladığına” dair kanıtlar olduğunu ileri süren İsrail Başbakanı Netanyahu, ABD basınına verdiği röportajlarda çelişkili ifadeler kullandı.
Netanyahu, CBS’e verdiği röportajda, Ummanlı olduğu ileri sürülen pilotun diğer pilota saldırmak için “bıçak ya da balta” kullandığını savundu.
Aynı röportajda, pilotun davranışının nedeninin hala bilinmediğini belirterek “Bunun bir uçak kaçırma olayı olduğunu sanmıyorum.” diyen Netanyahu, pilota müdahale edenlerin “11 Eylül benzeri bir felaketi önlemeyi başardığını” da ileri sürdü.
TRUMP ŞÜPHEYLE YAKLAŞTI
Netanyahu’nun telefonda görüştüğünü aktardığı ABD Başkanı Donald Trump ise söz konusu anlatıya şüpheyle yaklaştığına işaret eden ifadeler kullandı.
Trump, Netanyahu’nun aktardığı bilgiye göre, uçakta bulunan İsrailli bir tesisatçının, kokpitten gelen çığlıkları duymasının ardından duruma müdahale ettiğini ve yolcunun pilotu koltuktan çekip çıkararak arkaya fırlattığını söyledi.
Bu yolcunun daha önce hiç uçak kullanmadığını ve ne yapması gerektiğini bir televizyon programından öğrendiğini aktaran Trump, şaşkınlığını gizlemeden “Kumandayı aldı, yukarı çekti ve uçak düşmeden önce düz uçuşa geçmesini sağladı.” ifadesini kullandı.
Trump, Netanyahu’dan edindiği bilginin doğruluğunu teyit edemediğini vurgulayarak “Benim duyduğum hikaye bu. Doğru olup olmadığını bilmiyorum.” diye konuştu.
Olayın nasıl gerçekleştiği ve nedenine ilişkin ayrıntıların, yapılacak soruşturmalar sonucunda ortaya çıkması bekleniyor.
