Temel Haber
İrfan Kurtulmuş – ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün yaptığı açıklamada, ABD’nin Grönland’da “kalıcı güvenlik kontrolü” için Danimarka ile anlaştığını ve bu kapsamda adada büyük bir askeri varlık oluşturma sürecine başlayacaklarını duyurdu. Trump tarafından büyük bir başarı olarak gösterilen anlaşmanın, aslında zaten uzun süredir Danimarka ve Grönland tarafından ABD’ye sunulan şartları içerdiği görülüyor.
New York’ta imzalanacak
Nitekim Danimarka ve Grönland’dan gelen açıklamalar tarafların memnuniyetini gösteriyor. Danimarka Başbakan Mette Frederiksen önceki gece yarısı yaptığı açıklamada, “Grönland, Danimarka Krallığı ve ABD adına iyi bir anlaşmanın hayata geçecek olmasından memnuniyet duyuyorum. Bu, Arktik ve Kuzey Atlantik bölgesindeki ortak güvenliğimizi güçlendiren ve dolayısıyla NATO ile Avrupa için de fayda sağlayan bir anlaşma. Aynı zamanda Krallığın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü olduğu kadar, Grönland halkının kendi kaderini tayin etme hakkını da tanıyan bir anlaşma” dedi. Frederiksen, anlaşmanın gelecek hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda imzalanacağını doğruladı. Anlaşmayı New York’ta Danimarka adına, Frederiksen’in imzalayacağı belirtildi.
Grönland Hükümet Başkanı Jens-Frederik Nielsen de, ABD, Grönland ve Danimarka arasında bir anlaşma sağlanması ihtimalini memnuniyetle karşıladığını belirtti. Nielsen, “Grönland, Danimarka Krallığı, ABD ve Batı ittifakı için güvenliği sağlayan ve güçlendiren bir anlaşmayı sonuçlandırma aşamasında olmamız memnuniyet verici” ifadelerini kullandı.
Rusya ve Çin’e engel
Anlaşmanın maddeleri henüz açıklanmasa da, taraflara yakın isimler tarafından yapılan açıklamalar büyük oranda içeriği gösterdi. Buna göre anlaşma, ABD’nin Grönland’daki askeri varlığını önemli ölçüde genişletmesini öngörürken, ABD’ye adada kalıcı erişim, üs kurma ve hava sahasını kullanma hakları tanıyacak. Anlaşmanın 1951 tarihli ABD-Danimarka savunma anlaşmasının kapsamını genişletmesi planlanıyor.
Anlaşmada varılan maddeler arasında, Grönland’ın gelecekte bağımsız bir ülke olması durumunda bile anlaşmanın sona ermeyeceğini belirten bir madde de yer alıyor. Anlaşma uyarınca ABD Grönland veya Danimarka’dan onay almasına gerek kalmadan ek askeri yapılar inşa etme konusunda yetkiye sahip olacak. Ayrıca NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’da üs kurmasını yasaklanıyor. Rusya ve Çin gibi ülkelerin “hassas sektörlere” asker konuşlandırmasını veya yatırım yapmasını engelleniyor.
Trump geçmişte defalarca, eski bir Danimarka kolonisi olan Grönland’ı ilhak etmekle tehdit etmiş, daha sonra da cezai gümrük vergileriyle Ada’nın ABD’ye satışını zorlamaya çalışmıştı. Trump’ın tehditleri Avrupa ülkeleri ve ABD’nin NATO ortakları arasında büyük öfke ve geniş çaplı dirençle karşılaşmış; transatlantik ittifak yıpratıcı bir süreçten geçmişti.
