Temel Haber
Evreni bir arada tutan ama ne olduğu hâlâ çözülemeyen karanlık maddeye dair dikkat çekici bir teori ortaya atıldı. Yeni araştırmaya göre Büyük Patlama’dan da önce oluşmuş çok eski kara delikler, bugün galaksileri şekillendiriyor olabilir.
Kozmolojinin en büyük bilmecelerinden biri olan karanlık madde için şimdiye kadar en güçlü aday, henüz keşfedilememiş parçacıklardı. Ancak yeni çalışmada bilim insanları farklı bir ihtimali öne çıkardı: Büyük Patlama’dan önceki evrenden kalmış “kalıntı” kara delikler.
Araştırmaya göre evren, sanıldığı gibi tek bir başlangıç anıyla ortaya çıkmamış olabilir. Bunun yerine önce büzülüp sonra yeniden genişleyen bir yapı söz konusu olabilir. Bu senaryoda Büyük Patlama, mutlak başlangıç değil; çöküşten genişlemeye geçilen bir dönüm noktası olarak görülüyor.
BÜYÜK PATLAMA YERİNE SIÇRAMA
Bilim insanlarının üzerinde durduğu modele göre evren, sonsuz yoğunlukta tek bir noktaya çökmedi. Onun yerine çok yüksek ama sonlu bir yoğunluğa ulaştıktan sonra yeniden genişlemeye başladı. Araştırmacılar buna “sıçrama” modeli diyor.
Bu yaklaşımın en çarpıcı sonucu ise şu: Eğer evren böyle bir geçiş yaşadıysa, önceki evrenden bazı yapılar tamamen yok olmamış olabilir. Çalışmaya göre 90 metreden büyük bazı yapılar bu geçişten sağ çıkmış olabilir. Bunların arasında kara delikler, kütleçekim dalgaları ve yoğunluk dalgalanmaları da yer alıyor.
KARANLIK MADDEYİ AÇIKLAYABİLİR
Kara delikler ışık yaymadığı için görünmüyor, ama güçlü kütleçekim etkileri taşıyor. Bu özellikleriyle karanlık maddenin beklenen davranışına uyuyorlar. Araştırmacılar, eğer bu eski kara deliklerden yeterince varsa, evrendeki karanlık maddenin önemli bölümünü hatta büyük kısmını açıklayabileceklerini düşünüyor.
Çalışma ayrıca James Webb Uzay Teleskobu’nun erken evrende gözlediği ve “küçük kırmızı noktalar” olarak anılan gizemli cisimlere de yeni bir açıklama getirebilir. Bu cisimlerin, çok erken dönemde beklenenden hızlı büyüyen kara deliklerle bağlantılı olabileceği düşünülüyordu. Yeni teoriye göre bunlar, sıfırdan oluşan yapılar değil; Büyük Patlama öncesinden kalmış çok eski kara deliklerin devamı olabilir.
ESKİ EVRENDEN KALAN İZLER
Araştırmacılar, bu yaklaşımın yalnızca karanlık maddeyi değil, evrenin başlangıcı, dev kara deliklerin hızlı oluşumu ve kütleçekim dalgalarının kökeni gibi başka sorulara da yanıt verebileceğini savunuyor. Yine de bunun şimdilik bir teori olduğu, kesinleşmesi için yeni gözlemler ve verilerle sınanması gerektiği vurgulanıyor.
Eğer bu fikir doğrulanırsa, bugün galaksileri şekillendiren görünmez yapıların kökeni, evrenin bilinen başlangıcından bile daha eskiye uzanabilir.
