Temel Haber
Uluslararası Uzay İstasyonu’nda görev yapan deneyimli NASA astronotu Mike Fincke’nin yaşadığı ani sağlık sorunu, uzay görevlerinin bilinmeyen risklerini yeniden gündeme taşıdı. Dört kez uzaya çıkan 59 yaşındaki astronot, ocak ayında akşam yemeği sırasında bir anda konuşamaz hale geldi. Olayın ardından görev planı değişti, uzay yürüyüşü iptal edildi ve ekip Dünya’ya normalden erken döndü. En dikkat çekici nokta ise şu: Aradan geçen zamana rağmen doktorlar Fincke’nin neden bir anda bu hale geldiğini hâlâ kesin olarak açıklayabilmiş değil.
Fincke’nin anlattığına göre olay 7 Ocak akşamı yaşandı. Ertesi gün yapılacak uzay yürüyüşü için hazırlıklarını tamamlamıştı ve her şey normal görünüyordu. Ancak yemek sırasında bir anda ciddi bir sorun ortaya çıktı. Ağrı hissetmedi, boğulmuyordu ama konuşamıyordu. Mürettebat arkadaşları hemen durumu fark etti ve saniyeler içinde herkes alarma geçti. Yer ekibindeki uçuş doktorlarından yardım istendi.
Yaklaşık 20 dakika süren bu kriz, kendisinin ifadesiyle adeta “çok hızlı çakan bir şimşek” gibiydi. En ilginç tarafı ise olayın aynı hızla sona ermesi oldu. Fincke kısa süre sonra kendini yeniden iyi hissettiğini, o günden sonra da benzer bir sorun yaşamadığını söyledi.
BİR ANDA GELDİ
Olayın ardından uzay istasyonundaki sağlık ekipmanları hemen devreye alındı. İstasyondaki ultrason cihazı da kullanıldı. Fincke, Dünya’ya döndükten sonra da çok sayıda testten geçti. Şu ana kadar kalp krizi ihtimali dışlandı. Boğulma ihtimali de düşünülmüyor. Ancak bunun dışında pek çok olasılık hâlâ masada duruyor.
Doktorların üzerinde durduğu başlıklardan biri de uzun süreli yerçekimsiz yaşamın etkisi. Fincke’nin toplam uzay geçmişi 549 güne ulaşıyor. Bu kadar uzun süre mikro yerçekimine maruz kalmanın insan vücudu üzerinde ne tür etkiler bırakabileceği hâlâ tamamen çözülebilmiş değil. Bu nedenle yaşanan olayın uzayda geçirilen uzun süreyle bağlantılı olup olmadığı da araştırılıyor.
GÖREV ERKEN BİTTİ
Sağlık sorununun ardından planlanan uzay yürüyüşü iptal edildi. Bu yürüyüş, Fincke için 10’uncu uzay yürüyüşü olacaktı. Aynı zamanda ekip arkadaşı için de bir ilkti. Ancak sağlık alarmı sonrası program değişti ve mürettebatın dönüşü öne çekildi.
SpaceX kapsülü, Fincke ve ekip arkadaşlarını 15 Ocak’ta Dünya’ya getirdi. Dönüş planlanandan bir aydan daha erken gerçekleşti. Mürettebat kapsülden iner inmez doğrudan hastaneye götürüldü. Bu gelişme, NASA’nın insanlı uzay görevlerinde tıbbi risklere ne kadar ciddiyetle yaklaştığını bir kez daha gösterdi.
Fincke, yaşananlar yüzünden ekip arkadaşlarını zor durumda bıraktığını düşündüğü için kendini suçladığını da anlattı. Özellikle iptal edilen uzay yürüyüşü nedeniyle üzüldüğünü söyledi. Ancak çalışma arkadaşları ve NASA yöneticileri, bunun onun hatası olmadığını açık şekilde dile getirdi.
UZAY GÖREVLERİ İÇİN KRİTİK UYARI
Bu olay yalnızca bir astronotun yaşadığı geçici sağlık sorunu olarak görülmüyor. Asıl önemli taraf, Ay ve Mars gibi daha uzak hedefler konuşulurken uzayda sağlık güvenliğinin ne kadar büyük mesele olduğunun bir kez daha ortaya çıkması.
Dünya yörüngesindeki bir istasyondan acil dönüş mümkün olabiliyor. Ancak daha uzak görevlerde benzer bir sağlık krizine aynı hızla müdahale etmek çok daha zor olacak. Bu nedenle bilim insanları ve uzay ajansları için artık sadece roketler, kapsüller ve iniş sistemleri değil; insan vücudunun uzayda nasıl tepki verdiği de en kritik başlıklardan biri haline geliyor.
