Temel Haber
Sosyal medya kullanımının ruh hali ve günlük yaşam üzerindeki etkileri uzun süredir tartışılıyor. Stanford Üniversitesi araştırmacılarının 36 bin kişiyle yaptığı yeni çalışma ise Facebook ve Instagram’a ara vermenin, özellikle seçim dönemi gibi stresli zamanlarda, duygusal iyi oluş üzerinde dikkat çekici etkiler yaratabileceğini gösterdi.
Sosyal medya platformları, milyonlarca insan için günlük hayatın doğal bir parçası haline geldi. Ancak ekran başında geçirilen sürenin ruh sağlığı üzerindeki etkileri giderek daha fazla tartışılıyor.
Bu kez araştırmacılar, sosyal medyanın etkisini daha net görebilmek için oldukça geniş kapsamlı bir deneye imza attı. Stanford Üniversitesi’nden araştırmacılar, ABD başkanlık seçiminden önceki 6 haftalık dönemde 36 bin kişiden Facebook ve Instagram kullanımına ara vermelerini istedi.
Katılımcıların tamamı, daha önce bu uygulamalarda günde 15 dakikadan fazla vakit geçiriyordu.
6 HAFTALIK ARAŞTIRMA
Araştırmada katılımcılardan bazıları hesaplarını 6 hafta boyunca devre dışı bıraktı. Bazıları ise yalnızca 1 hafta boyunca uygulamalardan uzak durdu.
Sonuçlarda en dikkat çekici fark, daha uzun süre sosyal medyadan uzak kalan grupta görüldü. 6 hafta boyunca hesaplarını kapalı tutan katılımcıların, kontrol grubuna kıyasla duygusal iyi oluş düzeylerinde belirgin bir iyileşme tespit edildi.
Araştırmaya göre Instagram’a ara verenlerde de olumlu etki görüldü ancak bu artış Facebook’a kıyasla biraz daha sınırlı kaldı.
KİMLER DAHA ÇOK ETKİLENDİ?
Araştırmada yaş ve cinsiyete göre farklı sonuçlar da ortaya çıktı. Instagram’a ara verenler arasında en büyük faydayı 18-24 yaş aralığındaki kadınların gördüğü belirtildi.
Facebook tarafında ise en belirgin olumlu etkinin 35 yaş üstü kullanıcılarda ortaya çıktığı aktarıldı. Bu sonuç, farklı sosyal medya platformlarının farklı yaş grupları üzerinde değişik etkiler yaratabileceğini gösteriyor.
Seçim dönemi gibi haber akışının, siyasi tartışmaların ve sert içeriklerin yoğunlaştığı zamanlarda sosyal medyaya ara vermenin ruh hali üzerindeki etkisi daha görünür hale gelmiş olabilir.
EKRAN SÜRESİ AZALDI MI?
Araştırmanın dikkat çeken noktalarından biri de şu: Sosyal medyaya ara veren kullanıcıların tamamı ekranlardan tamamen uzaklaşmadı.
Bazı katılımcıların Facebook veya Instagram yerine başka uygulamalara yöneldiği belirtildi. Bu da ruh halindeki iyileşmenin yalnızca ekran süresinin azalmasından değil, kullanılan platformun değişmesinden de kaynaklanabileceğini düşündürüyor.
Yani mesele sadece “telefona daha az bakmak” olmayabilir. Hangi uygulamalara, hangi içeriklere ve hangi ortamda maruz kalındığı da ruh hali üzerinde önemli rol oynuyor olabilir.
ŞİRKETLERDEN İTİRAZ
Araştırmanın ardından teknoloji şirketlerinden de açıklamalar geldi. Meta, gençlerin ruh sağlığının son derece karmaşık bir konu olduğunu ve tek bir uygulamayla açıklanamayacağını savundu.
Google cephesi ise YouTube’un sosyal medya sitesi değil, sorumlu şekilde tasarlanmış bir yayın platformu olduğunu belirtti.
Bu açıklamalar, sosyal medya şirketleri ile araştırmacılar arasındaki tartışmanın süreceğini gösteriyor. Çünkü bir yanda platformların kullanıcı davranışlarını nasıl etkilediği sorgulanırken, diğer yanda şirketler bu etkilerin tek başına uygulamalara bağlanamayacağını savunuyor.
KISA MOLALAR İŞE YARAYABİLİR
Araştırma, sosyal medyayı tamamen bırakmanın herkes için gerçekçi ya da gerekli olduğunu söylemiyor. Ancak belirli dönemlerde verilen molaların ruh hali üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğine işaret ediyor.
Özellikle seçim, kriz, yoğun haber gündemi ya da kişisel stres dönemlerinde sosyal medya akışından uzaklaşmak, kişinin kendisini daha iyi hissetmesine yardımcı olabilir.
Bu nedenle uzmanların genel önerisi, sosyal medya kullanımını tamamen yasaklamak yerine daha bilinçli hale getirmek. Bildirimleri azaltmak, belirli saatlerde uygulamaları kapatmak ya da birkaç haftalık dijital mola vermek, ruh sağlığını korumak için basit ama etkili adımlar arasında görülüyor.
