Temel Haber
ABD ile İran arasında aylar süren gerilimin ardından dikkat çeken bir diplomasi trafiği yaşanıyor. İddiaya göre Washington, Tahran ve Umman, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli şekilde işletilmesini sağlayacak geçici bir anlaşma üzerinde son aşamaya geldi. Anlaşmanın çarşamba günü açıklanabileceği öne sürüldü.
Axios’un iki bölgesel kaynak ile bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, haftalardır yürütülen temaslar yalnızca Hürmüz Boğazı’ndaki güvenliği sağlamayı değil, aynı zamanda ABD ile İran arasında bozulan ateşkesi yeniden tesis ederek nükleer müzakerelerin önünü açmayı hedefliyor.
60 GÜNLÜK KRİTİK PLAN
Masadaki taslağa göre Umman ile İran arasında ilk etapta 60 günlük geçici bir düzenleme uygulanacak. Sürenin tarafların uzlaşması halinde uzatılabileceği belirtiliyor.
Plana göre Basra Körfezi’ne giriş yapan ticari gemiler geçici süreyle İran kara sularını kullanacak kuzey koridorundan ilerleyecek. Körfezden çıkan gemiler ise Umman kara sularındaki güney rotasını kullanacak. Bu süreçte gemilerden herhangi bir geçiş ücreti alınmayacak.
MAYINLAR TEMİZLENECEK
Anlaşmanın en dikkat çeken maddelerinden biri ise Hürmüz Boğazı’nın orta hattındaki deniz mayınlarının temizlenmesi oldu. Buna göre mayın temizleme çalışmalarının 30 gün içinde tamamlanması hedefleniyor.
Operasyonun ardından orta koridorun hem giriş hem de çıkış trafiğine açılması ve bunun Umman ile İran arasında yapılacak daha kapsamlı bir anlaşmanın temelini oluşturması planlanıyor.
TRUMP BOMBARDIMANI ERTELEDİ
Habere göre ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik geniş çaplı bir askeri operasyon seçeneğini şimdilik rafa kaldırarak diplomasiye zaman tanıdı. Ancak Trump’ın, görüşmelerin başarısız olması halinde askeri seçeneğin yeniden masaya gelebileceği uyarısını yaptığı aktarıldı.
PERDE ARKASINDA DÖRT ÜLKE
Müzakerelerde yalnızca ABD ve İran değil, Umman’ın yanı sıra Katar, Pakistan ve Suudi Arabistan da aktif rol oynadı. Beyaz Saray’ın koordinasyonunda yürütülen görüşmeler kapsamında Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un son günlerde İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi ile birden fazla görüşme gerçekleştirdiği belirtildi.
İddiaya göre Arakçi hafta sonu anlaşmaya prensipte onay verdi ancak kararın İran liderliği tarafından resmen onaylanması gerekti. Bölgesel kaynaklar ile ABD’li bir yetkili, nihai onayın salı günü tamamlandığını öne sürdü.
RUBİO’DAN DİKKAT ÇEKEN AÇIKLAMA
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da salı günü yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş düzenlemelerine ilişkin görüşmelerin henüz tamamlanmadığını ancak anlaşmanın “çok yakında” sonuçlanmasını beklediğini söyledi.
NE OLMUŞTU?
ABD ile İran arasında şubat ayında başlayan savaş, İsrail’in de katıldığı saldırılar ve İran’ın ABD unsurlarının bulunduğu Körfez ülkelerine yönelik insansız hava aracı ve füze misillemeleriyle yeni bir boyut kazanmıştı.
Taraflar nisan ayında ateşkese varmış, haziran ayında ise Pakistan’ın arabuluculuğunda kalıcı barışı hedefleyen bir mutabakat imzalamıştı. Ancak anlaşma geçen ay çökmüş, yaklaşık iki hafta boyunca karşılıklı saldırılar yaşanmıştı. Çatışmalar, diplomasi trafiğinin yeniden başlamasıyla Trump’ın bombardımanı durdurma kararı almasının ardından durmuştu.
